Cymru Sir Gaerfyrddin

Abaty Talyllychau

Tua 10km i'r gogledd o Landeilo, saif olion Abaty Talyllychau mewn lleoliad delfrydol wrth ymyl dau lyn Talyllychau. Sefydlwyd yr Abaty yn y 1180au gan yr Arglwydd Rhys – Tywysog Cymreig grymus - ar gyfer mynachod yr Urdd Bremonstratensaidd. Hwn oedd yr Abaty cyntaf a'r unig yng Nghymru ar gyfer yr Urdd hon ac yn anffodus, ni wnaeth erioed fwynhau ffyniant y mynachod Sistersaidd a'i hysbrydolodd.

Y tŵr, sy'n dal i sefyll bron i'w uchder gwreiddiol, yw nodwedd fwyaf trawiadol yr abaty. Ni chwblhawyd yr Eglwys yn llawn oherwydd diffyg arian, er bod amlinelliad y safle yn rhoi syniad o ba mor uchelgeisiol oedd y cynlluniau. Yn y diwedd diddymwyd yr Abaty gan Harri VIII yn y 1530au a defnyddiwyd llawer o'r cerrig i adeiladu'r pentref a'r capel presennol.

Bydd tri llwybr cerdded gerllaw yn mynd â chi i olygfan lle gallwch fwynhau golygfeydd trawiadol o'r adfeilion a Dyffryn Cothi.